ՊԱՏՄԱԿԱՆ ԱԿՆԱՐԿ Կոմիտասի անունը երկրից երկիր, աշխարհից աշխարհ ...

Քառյակի առաջին կազմը 1927

 
Կոմիտաս քառյակը հանդիսանում է աշխարհի հնագույն գործող քառյակը: Հիմնադրվել է  1924թ.-ին Մոսկվայի կոնսերվատորիայի հայ տաղանդավոր ուսանողներ Ավետ Գաբրիելյանի (1-ին ջութակ), Լևոն Օհանջանյանի (2-րդ ջութակ), Միքայել Տերյանի (ալտ) և Սարգիս Ասլամազյանի  (թավջութակ)  նախաձեռնությամբ  (ղեկավար Ե.Գուզիկով): Ստեղծման առաջին իսկ ամիսներից «Մոսկվայի Կոնսերվատորիայի առաջքաշվածների քառյակը» գրավեց ոչ միայն երաժշտասեր հասարակայնության, այլև մասնագետների ուշադրությունը:
«Այս երիտասարդ քառյակը ոչ հեռու ապագայում կգրավի առաջին տեղերից մեկը»: Երկար ժամանակ չպայանջվեց, որպեսզի Մ.Իպոլիտով-Իվանովի այս խոսքերն իրականություն դառնան: Օրեցօր զարգացում ապրելով՝ քառյակը մեծ սեր ու ճանաչում ձեռք բերեց: Հայաստանի կառավարության որոշմամբ 1932 թվականին նրան շնորվեց մեծն Կոմիտասի անունը:

«Կոմիտասի անունը կրել՝ նշանակում է ունենալ կատարողական մեծ արվեստ, հուզականություն, անմիջականություն, բարձր կուլտուրա:
Կոմիտասի անունը կրել՝ նշանակում է արվեստն ի սպաս դնել ժողովրդին:
Կոմիտասի անունը կրել, վերջապես, նշանակում է, եթե ոչ նրա օրինակով գյուղից գյուղ, գավառից գավառ շրջել հայ երգը գտնելու, ձայնագրելու, մշակելու համար, ապա գյուղից գյուղ, քաղաքից քաղաք, երկրից երկիր շրջել՝ հայ և համաշխարային երաժշտության նվաճումները բարձրարվեստ մատուցելու համար բոլորին և ամենից առաջ սեփական ժողովրդի ամենալայն զանգվածներին»:

Հ. ԽԱՆՋՅԱՆ


Немногим камерным ансамблям удается так долго существовать и, тем более, сохранять художественную индивидуальность.
В короткое время квартет пережил невероятный прогресс.
С раннего периода деятельности комитасовцы активно пропагандировали квартетную музыку. Благодаря им, последняя получила доступ к широкому кругу слушателей, независимо от национальной принадлежности, профессии и предпочтений. Репертуар струнного квартета имени Комитаса чрезвычайно богат и включает лучшие образцы западно-европейской и русской классики, от Гайдна, Моцарта, Бетховена до Шумана, Шуберта, Мендельсона, Грига, Равеля, Дебюсси, Бородина, Чайковского, Прокофьева, Шостаковича...
Множество квартетов прозвучало в исполнении квартета имени Комитаса впервые.
Находясь в тесной связи с музыкальным миром родного народа, комитасовцы вдохновили рождение "новой области" в армянской музыке, их деятельность явилась стимулом для развития армянской квартетной музыки. Наряду с произведениями Аро Степаняна, Эдгара Оганесяна, Александра Арутюняна, Эдуарда Мирзояна, неотъемлемую часть репертуара квартета представляют обработки песен Комитаса.
Автор замечательных квартетных обработок - основатель-виолончелист квартета Сергей Асламазян, перу которого также принадлежат обработки "Пассакалии" Генделя, 24-х каприсов Паганини, "Песни Сольвейг" Грига.
Асламазяновскими обработками песен Комитаса квартет пропагандирует принципы народной песни, поднятые Комитасом, подтверждает мысль гениального композитора о том, что народная музыка будет играть большую роль в формировании истинной и высокой музыки будущего.

Ավետ Գաբրիելյան, Լևոն Օհանջանյան,
Միքայել Թարյան, Սերգեյ Ասլամազյան
В своих обработках Асламазян глубоко чувствует и понимает душу армянской народной песни, сохраняя ее специфический яркий музыкальный образ, художественно совершенствуя фактуру. Благодаря его обработкам Комитаса, зарубежные слушатели также получили возможность познакомиться с армянской музыкой, вновь и вновь убеждаясь в том, что у "армянина есть своя самобытная музыка".
Вместе с комитасовцами часто выступали всемирно известные музыканты: Гольденвейзер, Гилельс, Рихтер, Шостакович, Мержанов, Перельман и другие.
Струнный квартет имени Комитаса на протяжении 80 лет с тысячами концертов побывал в разных странах мира: в Германии, Чехословакии, Венгрии, Польше, Австрии, Японии, Канаде, США... И повсюду его концерты проходят с большим успехом, под гром аплодисментов переполненного зала.

   
"...Каждый из исполнителей - виртуоз в своем роде. Вена ждала долгие годы, чтобы услышать такой ансамбль, и почувствовала, что ни один из ее собственных струнных квартетов не мог бы даже приблизиться к квартету имени Комитаса по блеску и славе". Так пишет один из слушателей после одного из венских концертов.
Исполнение каждого из музыкантов квартета всегда отличалось индивидуальностью и оригинальностью, в то же время они неразрывно связаны и дополняют друг друга, составляя органичное целое. Во время выступлений комитасовцев индивидуальное становится коллективным, а коллективное - индивидуальным.

«Կատարողներից յուրաքանչյուրը վիրտուոզ է: Վիեննան երկար տարիներ սպասեց այսպիսի անսամբլին ունկնդրելուն ու զգաց, որ իր սեփական լարային քառյակներից և ոչ մեկը փայլով ու փառքով նույնիսկ մոտ չի կարող կանգնել Կոմիտասի անվան քառյակին», - այսպես է գրում ունկնդիրներից մեկը Վիեննայում կայացած համերգից հետո:
Լսելով Կոմիտաս-քառյակի կատարումն ԱՄՆ-ում՝ մի երաժշտաքննադատ գրում է. «Խորհրդային Միության մի հանրապետությունից չորս երաժիշտները, կարծեք, կախարդել էին լսարանին... Լա՛վ են նվագում հայերը»:

Несмотря на то, что на протяжении всей истории квартета его состав неоднократно менялся, его исполнение всегда отличалось высоким профессионализмом, чувством меры. Квартет никогда не увлекается внешними эффектами, играет сдержано, но с внутренней теплотой.)
Քառյակն իր 89 ամյա գործունեության ընքացքում շրջագայել է աշխարհի ավելի քան 50 երկրներում:

Էդուրարդ Թադրոսյան

«Կոմիտաս քառեակը հրաշքին հետ նոյնացուց երաժշտութիինը»

Երաժշտահանդէսին (բարեբախտաբար) կրցան ներկայ գտնուիլ բաւարար թիւով հայ երաժշտասէրներ ալ, որոնց համար միայն երաժշտական խնջոյք չէր այս նուագահանդէսը, այլ նաև ազգային պարծանքի առիթ:
Հիանալի առաջնորդող մըն էր առաջին ջութակը, Եդուարդ Թադևոսեան, որուն բարձր թէքնիքը լաւագույն արձագանքը կը գտնէր թաւջութակահար՝ Արամ Թալալեանի հոյակապ նուագին մէջ: Այս երկուքը արդէն իրենց դրոշմը դրած էին երաժշտութեան վրայ:
«Կոմիտաս» քառեակը անգամ մը ևս կը սրբացնէր այն անունը, զոր կը կրէր: Խումբին չորս անդամները դարձան հպարտութիւնը բոլոր այն հայ երաժշտասէրներուն, որոնք ներկայ էին հոն: Այս պատուական արուեստագէտները գաղափար մը տուին թէ Հայաստանի մէջ ինչպիսի ոլորտներու վրայ կը թևածէր ընտիր երաժշտութիւնը:

«ՄԱՐՄԱՐԱ», 2002

 
1963թ.-ին Կոմիտաս  քառյակը մեծանուն կոմպոզիտոր Էդուարդ Միրզոյանի  հետ միասին ԱՄՆ-ում  42 օրյա համերգային շրջագայությունից հետո ընդունվեց Սպիտակ Տանը նախագահ Ջոն Քեննեդու կողմից:
Կոմիտաս քառյակը համագործակցել է  Ս.  Ռիխտերի, Ն. Դոռլիակի, Դմ. Շոստակովիչի, Մ. Ռոստրապովիչի, Իգումնովի, Վ. Զայսֆերտի, Մ. Բրունելոի և աշխարհահռչակ այլ երաժիշտների հետ:  Արամ Խաչատրյանը բնութագրել է Կոմիտաս քառյակը որպես Հայաստանի երաժշտական արվեստի զարդ: Բազմաթիվ հայ և այլազգի կոմպոզիտորներ իրենց ստեղծագործությունները նվիրել են Կոմիտաս քառյակին:

«Կոմիտասի անվան քառյակը հանդիսանում է հայ ազգային կատարողական արվեստի բարձրագույն նվաճումներից մեկը, այդ արվեստի պարծանքը:
Նրա համերգները միշտ ՄԵԾ ԵՐԱԺՇՏՈՒԹՅՈՒՆ են՝ առաջին նոտայից մինչև վերջինը...»:

ԷԴ. ՄԻՐԶՈՅԱՆ

ԵՎ ԱՐԹՈՒՆ ԵՆ ՀՈՒՇԵՐԸ ... Քառյակի կազմը՝ տարբեր տարիներին








  • 1925-1933
    Ավետ Գաբրիելյան
    Լևոն Օհանջյանյան
    Միքայել Տերյան
    Սերգեյ Ասլամազյան

    1933-1936
    Ավետ Գաբրիելյան
    Գրիգորի Սարաբյան
    Միքայել Տերյան
    Սերգեյ Ասլամազյան







  • 1936-1938
    Ավետ Գաբրիելյան
    Գրիգորի Սարաբյան
    Նիկիտա Բալաբանյան
    Սերգեյ Ասլամազյան

    1938-1947
    Ավետ Գաբրիելյան
    Նիկիտա Բալաբանյան
    Միքայել Տերյան
    Սերգեյ Ասլամազյան







  • 1947-1968
    Ավետ Գաբրիելյան
    Ռաֆայել Դավիդյան
    Հենրիկ Թալալյան
    Սերգեյ Ասլամազյան
    :

    1968-1970
    Ավետ Գաբրիելյան
    Ռաֆայել Դավիդյան
    Հենրիկ Թալալյան
    Արմեն Գեորգիան







  • 1970-1972
    Ավետ Գաբրիելյան
    Էդուարդ Թադևոսյան
    Հենրիկ Թալալյան
    Արմեն Գեորգիան
    :

    1972-1976
    Ավետ Գաբրիելյան
    Էդուարդ Թադևոսյան
    Գրիգորի Մարկազյան
    Դավիթ Գրիգորյան







  • 1976-1984
    Էդուարդ Թադևոսյան
    Հակոբ Մեքինյան
    Յակով Պապյան
    Ֆելիքս Սիմոնյան
    :

    1984-1990
    Էդուարդ Թադևոսյան
    Սուրեն Հախնազարյան
    Յակով Պապյան
    Ֆելիքս Սիմոնյան







  • 1990-2000
    Էդուարդ Թադևոսյան
    Սուրեն Հախնազարյան
    Ալեքսանդր Կոսեմյան
    Ֆելիքս Սիմոնյան
    :

    2000-2008
    Էդուարդ Թադևոսյան
    Սուրեն Հախնազարյան
    Ալեքսանդր Կոսեմյան
    Արամ Թալալյան







  • 2008-2010
    Էդվարդ Թադևոսյան
    Սյուզի Երիցյան
    Ալեքսանդր Կոսեմյան
    Արամ Թալալյան

    2010 թվականից
    Էդվարդ Թադևոսյան
    Սյուզի Երիցյան
    Ալեքսանդր Կոսեմյան
    Հասմիկ Վարդանյան

ՏԱՐԵԳՐՈՒԹՅՈՒՆՔառյակի ձեռքբերումները